ACLED-APW Report Tracking Disorder During Taliban Rule in Afghanistan

بلخ

  • معلومات در مورد ولایت بلخ

    6 July 2020

    معلومات در باره ولایت بلخ – شمال افغانستان

    معلومات عمومی (جغرافیه، موقعیت، اقوام و تاریخ گذشته) در ولایت بلخ چگونه است؟
    ولایت بلخ از ولایات مهم و درجه اول در شمال کشوور است که در 29 درجه و 31 دقیقه عرض البلد شرق و 68 دقیقه طول البلد شمال قرار دارد که افغانستان را از طریق بندر تجارتی حیرتان با کشورهای ازبیکستان و از آن طریق به کشورهای آسیای میانه وصل می سازد.

    ولایت بلخ در شرق با ولایات (کندز و سمنگان) در غرب با ولایت (جوزجان) در جنوب با ولایات (سرپل و سمنگان) هم سرحد می باشد که مساحت این ولایت براساس اداره احصاییه مرکزی (16480) کیلومتر مربع و براساس معلومات دفتر (UNFPA) (16186) کیلومتر عنوان شده است که 2.84 درصد مساحت تمام کشور را تشکیل می دهد.

    نفوذ ولایت بلخ براساس معلومات ادارات محلی بلخ حدود 2 میلیون نفر گفته شده است که اقوام مختلف افغانستان (تاجیک، پشتون، هزاره، ازبیک، ایماق، بلوچ، عرب و سایر اقوام) زندگی می کنند اما تعداد قوم تاجیک نسبت به سایر اقوام آمار زیاد می باشد.

    ولایت بلخ یکی از قدیمی ترین ولایات جمهوری اسلامی افغانستان میباشد که این سرزمین باستانی در متن های کهن بنام های (بخدی، بلیکا و باختر) نیز یاد شده است، به اساس پژوهش های باستان شناسی در مناطق کوهستانی و کنار رود و دریای بلخ آثار از قبیل آیینه برنجی، انگشتر، دست بند، اسلحه، قیزه اسب و نگین لاجوردین که مربوط به دوره ۲۰۰ الی ۹۰۰ قبل از میلاد میباشد، یافت گردیده است.

    شهر مزارشریف مرکز ولایت بلخ است.

    وضعیت سیاسی، اقتصادی و امنیتی فعلی در ولایت بلخ چگونه است؟
    در ولایت بلخ احزاب مختلف سیاسی بخصوص (جمعیت، اسلامی، جنبش، وحدت، حرکت و سایر احزاب) حضور فعالانه داشته و در خیلی از تصمیم های سیاسی و امنیتی شریک می باشند و حکومت محلی (مقام ولایت بلخ و سایر ادارات) بدون مشوره و هماهنگی با این احزاب تصمیمات کلان ولایتی را گرفته نمی تواند و این احزاب می توانند در سهیم گیرهای مختلف نقش داشه باشند.

    باوجوی که در برخی از ولسوالی های ولایت بلخ وضعیت امنیتی چندانی ندارد اما با انهم شهرمزارشریف و مراکز ولسوالی ها با مشکلات امنیتی مواجه نمی باشد و مردم می توانند به گونه عادی به زندگی روزمره شان ادامه بدهند ولی تهدیدات در ولسوالی های که ذکر شده است، وجود دارد.

    ولایت بلخ مرکز ولایت های شمال کشور می باشد که شاهراه بزرگ که ولایت های (سرپل، جوزجان و فاریاب) را با شهرمزارشریف مرکز بلخ وصل می سازد هر ازگاهی شاهد درگیرهای نظامی و رویدادهای امنیتی میان طالبان و نیروهای امنیتی بوده است.

    در ولایت بلخ یک فابریکه بزرگ بنام کود برق که مربوط به دولت می باشد وجود دارد اما سایر فابریکه های دولتی زیادی خصوصی در این ولایت فعالیت می کنند که زمینه کار و بار را برای شهروندان فراهم کرده و نیز در تولیدات سطح کشور نقش داشته است.

    بلخ علاوه بر سایر تاثیر گذارها، یکی از ولایت های اقتصادی نیز به حساب می آید که بندر تجارتی حیرتان در این ولایت شامل آن می باشد و از طریق صادارات و واردات تجارتی و اقتصادی میان افغانستان و ازبیکستان و آسیای میانه صورت می گیرد.

    اشخاص مطرح سیاسی، خبرنگاران و فعالان مدنی در ولایت بلخ کی ها اند؟
    قاضی سید محمد سامع رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر
    سید محمد یزدان پرست فعال مدنی و افراد دارای معلولیت
    محمد افضل حدید رییس شورای ولایتی ولایت بلخ
    سید عبدالله مسرور معاون شورای ولایتی بلخ
    داکتر نجیب پیکان فعال سیاسی
    حیات الله جواد فعال سیاسی
    عارف موسوی خبرنگار
    میرویس بیژن خبرنگار
    فرزانه رحیمی فعال حقوق زن
    شهلا حدید رییس امور زنان ولایت بلخ

    رویدادهای مهم امنیتی در سالیان گذشته در ولایت بلخ چگونه بوده است؟
    باوجودی که بلخ از ولایت های امن به حساب می آید اما هم چنان رویدادهای بزرگ امنیتی در این ولایت در سال های گذشته صورت گرفته است که عمده ترین آن قرار ذیل اند.

    حمله تهاجمی بالای ساختمان ثارنوالی ولایت بلخ (طالبان بالای ساختمان ثارنوالی ولایت بلخ حمله کرده بودند که تلفات زیادی هم به دنبال داشت) سال 1394 خورشیدی
    حمله موتر بمب در مقابل کنسولگری آلمان (این حمله از بزرگترین حملات در ولایت بلخ به حساب می آید که این امر سبب شد کنسولگری بسته شود) سال 1396 خورشیدی
    تصرف ساختمان ولسوالی شورتپه توسط طالبان (طالبان ساختمان ولسوالی شورتپه و بخش های دیگر این ولسوالی را به کنترول در آورده بودند) سال 1398 خورشیدی

    حاکمیت دولت و حاکمیت طالبان در ولایت بلخ چگونه می باشد؟
    باوجودی که طالبان هیچ یکی از ولسوالی های ولایت بلخ را در کنترول ندارد اما در برخی از نقاط مختلف این ولایت حضور فعال دارند و هر ازگاهی با نیروهای امنیتی درگیر می شوند براساس تخمینی های که نهادهای دولتی و غیر دولتی داده اند حدود 70 درصد بلخ در کنترول دولت و 30 درصد در کنترول طالبان می باشد و اما این آمار نظر به زمان و شرایط تغییر می کند چون طالبان در حال تغییر موقعیت می باشند.

    ولایت بلخ دارای چند ولسوالی می باشد و کدام ولسوالی ها نا امن است؟
    ولایت بلخ 14 ولسوالی (نهرشاهی، دهدادی، بلخ، دولت آباد، چمتال، شولگر، چهاربولک، کشنده، زاری، چهارکنت، شورتپه، کلدار، مارمل و خلم) می باشد و نیز یک شهرک تجارتی بنام حیرتان دارد که یک واحد اداری رسمی حساب می شود.

    از جمله ی 14 ولسوالی هیچ یکی از ولسوالی ها در کنترول طالبان نمی باشد اما برخی از ولسوالی های مانند (دولت آباد، بلخ، چمتال، چهاربولک، زاری و شولگره) طالبان حضور دارند و از ولسوالی های با تهدید طالبان بحساب می آید.

    عوامل مهم منطقه‎یی جنگ در ولایت بلخ چی است؟
    در حالی که بلخ از ولایت های استراتیژیک و مهم اقتصادی و تجارتی به حساب می اید و نیروهای مشترک امنیتی مستقر است اما با انهم به چند دلیل جنگ در این ولایت وجود دارد.

    مرکزیت ولایت های شمال (اگر طالبان در بخش های از این ولایت حضور فعال داشته باشند می توانند تاثیر گذاری بالای 4 ولایت دیگر شمال نیز داشته باشند.)
    اقتصادی و استراتیژیک بودن ولایت بلخ (چون ولایت بلخ یکی از ولایت های اقتصادی و استراتیژیک است و بندر تجارتی حیرتان در این ولایت است، طالبان تلاش می کنند تا در بخش های از این ولایت فعالیت شان را نشان بدهند)
    مهم بودن ولایت بلخ از نگاه سیاسی (ولایت بلخ بستر مهم سیاسی بوده که نقش این ولایت در تصمیم گیرهای مرکزی وجود دارد از اینرو طالبان می خواهند که در این ولایت عرض اندام نموده و نشان دهد که در ولایت استراتیژیک بلخ حضور دارند.)

    رویدادهای مهم امنیتی بعد از امضای تفاهم نامه میان امریکا و طالبان کدام ها اند؟
    پس از امضای تفاهم نامه ی صلح افغانستان میان طالبان و امریکا رویدادهای امنیتی در ولایت بلخ نیز صورت گرفته است که عمده ترین آن قرار ذیل می باشد.

    طالبان بالای پوسته های امنیتی در مربوطات ولسوالی دولت آباد حمله کردند که نیروهای امنیتی در مقاومت حالت دفاع فعال قرار گرفته و حملات طالبان را دفع کردند که در نتیجه آن حمیدالله مشهور به سدیس معاون ولسوال طالبان باری ولسوالی دولت آباد و غنی سر گروپ طالبان با 12 طالب کشته و مولوی نور محمد یک قوماندان طالبان با 4 تن دیگر زخمی شدند. (19 حوت سال 1399 خورشیدی)
    طالبان بالای پوسته های امنیتی در مرکز ولسوالی زارع حمله کرده بودند که در نتیجه ی آن 14 نیرو امنیتی جان باخته و 22 نیرو دیگر زخمی شدند و آمار تلفات طالبان مشخص نشده بود. (13 ثور سال 1399 خورشیدی)
    موتر حامل قاری محمد ابراهیم ایلیار ولسوال ولسوالی شورتپه این ولایت یا یک ماین جاسازی شده طالبان برخورد کرده است که در نتیجه‌ی این رویداد مجموعآ ۵ نفر (قاری ابراهیم ولسوال شورتپه، معاون شریف قوماندان خیزش مردمی و ۳ سرباز خیزش‌های مردمی) کشته شدند. (20 جوزا سال 1399 خورشیدی)

    سطح فعالیت خدمات عامه (مراکز صحی و مرکز تعلیمی) در ولایت بلخ چگونه است؟
    گرچه مشکلات امنیتی در ولایت بلخ وجود دارد اما مشکلات عمده ی برای ارائه خدمات صحی و تعلیمی در این ولایت وجود ندارد و به گونه منظم این سیستم به پیش می رود.

    در ولایت بلخ حدود 120 باب مراکز صحی که شامل شفاخانه های دولتی در شهرمزارشریف و ولسوالی های چهار ده گانه می باشد که حدود 800 نفر از کارمندان صحی که در بخش های مختلف کار می کنند، مدیریت شده و خدمات صحی ارائه می کند.

    در ولایت بلخ مجموعآ حدود 625 باب مکتب وجود دارد که در آن بیش از 660 هزار شاگرد (حدود 50 درصد آنان را دختران تشکیل می دهند) مشغول آموزش هستند و برای آن از سوی 13 هزار معلم یعنی استاد آموزش داده می شود.

    برخی از این مراکز تعلیمی و صحی در ساحات که تحت کنترول طالبان است، نیز وجود دارد اما با آنهم خدمات برای باشندگان و مردم ارائه می شود و مشکل جدی که مانع این خدمات شود در ولسوالی های ولایت بلخ و شهرمزارشریف نمی باشد.

    گروه های فعال مسلح (طالبان، داعش، القاعده و غیره …) در ولایت بلخ کدام ها اند؟
    در ولایت بلخ بیشتر طالبان حضور دارند و همواره رویدادهای امنیتی که صورت می گیرد مسوولیت آن را طالبان به عهده دارد و مقام های محلی امنیتی هم چنان همواره از طالبان حرف زده اند و سایر گروهای دیگر مانند داعش و القاعده حضور فعال ندارند.

    اما در ولایت بلخ حضور افراد مسلح غیر مسوول یکی از چالش های جدی امنیتی است که این افراد گرچه در برابر دولت نمی جنگند اما از طرف جریان ها و احزاب سیاسی و شخصیت های قدرتمند حمایت می شوند و از مشکلات جدی امنیتی بحساب می آید.