ACLED-APW Report Tracking Disorder During Taliban Rule in Afghanistan

بدخشان

  • معلومات در مورد ولایت بدخشان

    6 July 2020

    معلومات در باره ولایت بدخشان – شمال شرق افغانستان

    معلومات عمومی ولایت بدخشان مانند (جغرافیه، موقعیت، اقوام و تاریخ گذشته) چگونه است؟
    بدخشان در زون شمال شرق کشور قرار دارد که یکی از ولایت های کوهستانی می باشد و با تاجیکستان، پاکستان و چین مرز مشترک دارد و از حیث موقعیت جغرافیوی بین خطوط طول البلد شرقی 70 درجه چهار دقیقه و سی ثانیه و عرض البلد شمالی 36 درجه و 50 دقیقه و 16 ثانیه واقع است.

    بدخشان در 470 کیلومتری کابل واقع است از جنوب به ولایات (کنر، لغمان و کاپیسا) و از غرب به ولایت (تخار) محدود می گردد که مساحت این ولایت بیش از 470 هزار کیلومتر مربع بوده و از سطح بحر 1800 متر ارتفاع دارد و نفوس تخمینی آن یک میلیون و 400 هزار نفر می رسد.

    اکثریت باشندگان این ولایت را تاجیک تشکیل می دهد اما سایر اقوام (پشتون، ازبیک و هزاره) نیز در بخش های از این ولایت زندگی می کنند و اکثریت باشندگان بدخشان به زبان فارسی حرف می زنند اما برخی مردم آن به زبان (پامیری، شغنی و حتا در سرحد چین مردم بدخشان چینایی) هم تکلم می کنند.

    در سال 1895 به موجب توافقاتی که میان بریتانیا و روسیه در لندن صورت گرفت بدخشان میان افغانستان و امارت بخار تقسیم شد و بر پایه این توافق بدخشان کوهستانی تابع بخارا باقی ماند و سرزمین های جنوبی مسیر آمور دریا به افغانستان که حالا ولایت بدخشان است، پیوست.

    در سال 1896 یک بخش از این منطقه بنام بدخشان با مرکزیت شهر خاروغ به روسیه تعلق گرفت و به بخش دوم با مرکزیت شهر فیض آباد به افغانستان پیوست. روسیه و انگلیس، آمور دریا را به عنوان سرحد طبیعی پذیرفتند پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بدخشان شمالی به عنوان بخشی از کشور تاجیکستان تعیین شد.

    حالا هم افغانستان به نام بدخشان ولایت دارد و هم تاجیکستان بنام بدخشان ولایت دارد که این هر دو سرحد مشترک میان دو کشور را تشکیل می دهند.

    شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان است.

    وضعیت سیاسی، اقتصادی و امنیتی ولایت بدخشان چگونه است؟
    در ولایت بدخشان هواداران احزاب (جمعیت، اسلامی، جنبش و سایر احزاب) وجود دارند که فعالیت های سیاسی می کنند اما آنان مشکلات جدی سیاسی ندارند ولی تلاش می کنند که هر گروه از احزاب در قدرت محلی نقش داشته باشند و تصمیم گیرنده باشند.

    باوجودی که معادن زیادی از سنگ های قیمیتی وجود دارد اما بیشترین باشندگان این ولایت غریب کار و فقیر هستند که مشغول کارهای (زراعتی، مالداری و زمین داری) می باشند اما چندین شرکت های تولیدی در این ولایت فعال است.

    به دلیل این که معادن در ولایت بدخشان اکثرآ غیر قانونی استخراج می شود، آنچنانی این معادن با زندگی و وضعیت اقتصادی مردم تاثیر مثبت نداشته و تنها همان گروه ها که کنترول معادن را دارند بیشتر استفاده کرده و بخش دیگر که مربوط به دولت است، عواید آن به دولت داده می شود.

    وضعیت امنیتی در شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان نسبتآ بهتر است اما در برخی از ولسوالی ها در چند ماه اخیر تحرکات طالبان وجود داشته است. در ولایت بدخشان علاوه بر قرارگاه قوماندانی امنیه، ریاست امنیت ملی فعالیت دارند بلکه قرارگاه یک بخش از قوماندانی قول اردوی 217 پامیر نیز در این ولایت در کنار سایر نیروهای امنیتی و دفاع فعال است.

    اشخاص مطرح سیاسی، خبرنگاران و فعالان مدنی کی ها هستند؟
    سمیع الله سیحون خبرنگار
    ناظم قاسمی خبرنگار
    عبدالبصیر حقجو فعال مدنی
    عبدالبصیر وثیق فعال مدنی
    لینا شیرزاد فعال حقوق زن
    رییس امور زنان ولایت بدخشان و فعال حقوق زن
    عبدالله ناجی نظری عضو شورای ولایتی بدخشان و فعال سیاسی
    احمد بشیر صمیم رییس شورای ولایتی بدخشان و فعال سیاسی
    نیک محمد نظری سخنگوی والی ولایت بدخشان
    ثناالله روحانی سخنگوی قوماندانی امنیه ولایت بدخشان

    رویدادهای مهم امنیتی در سالیان گذشته کدام ها اند؟
    در سال های گذشته رویدادهای مختلف امنیتی در ولایت بدخشان در شمال کشور صورت گرفته است که عمده ترین آنان قرار ذیل می باشند.

    سقوط ولسوالی یمگان (طالبان بالای بخش های از ولایت بدخشان حمله کردند که در این حمله تلفات زیادی به نیروهای امنیتی وارد شد و این ولسوالی بدست طالبان سقوط کرد) سال 1394 خورشیدی
    سقوط ولسوالی کوهستان (طالبان در حمله ی تهاجمی مرکز ولسوالی کوهستان را تصرف کرده و کنترول این ولسوالی را به دست گرفتند) سال 1397 خورشیدی
    پس گیری ولسوالی ورودج ولایت بدخشان (پس از 5 سال نیروهای امنیتی در نتیجه ی عملیات نظامی ولسوالی ورودج از نزد طالبان پس گرفتند) سال 1398 خورشیدی

    حاکمیت دولت و حاکمیت طالبان در ولایت بدخشان چگونه است؟
    در ولایت بدخشان از جمله ی 28 ولسوالی و واحد اداری تنها یک ولسوالی بنام (یمگان) به کنترول طالبان بوده اما در بخش های دیگر ولسوالی ها حضور غیر دایمی دارند که براساس آن حاکمیت دولت در ولایت بدخشان بیشستر از حاکمیت طالبان است.

    شاهراه بدخشان با سایر ولایت های شمال شرق کشور باز بوده و مشکل جدی امنیتی وجود ندارند اما با آنهم نگرانی های امنیتی در این مسیر است.

    براساس فعالیت های طالبان و حضور آنان حدود 30 درصد خاک ولایت بدخشان در کنترول طالبان و 70 درصد خاک این ولایت در کنترول دولت است چون طالبان به جز از یمگان در سایر ولسوالی ها پایگاه مشخص امنیتی ندارند و تحرکات ان موقتی است.

    بدخشان چند ولسوالی ها دارد و ولسوالی های تحت حاکمیت طالبان کدام ها اند؟
    ولایت بدخشان براساس تقسیم بندی اداری 28 ولسوالی دارد که قرار ذیل می باشند (شهر فیض آباد، واخان، کشم، بهارک، جُرم، یفتل پايين، يفتل بالا، راغستان، ارگو، درایم، ارغنچخواه، نُسی، شُکی، ماهمی، اشکاشم، خاش، خواهان، کوفاب، کوهستان، کران و منجان، شهر بزرگ، شغنان، شهدا، تگاب، تیشکان، وردوج، یمگان، یاوان و زیباک، بهارک) است.

    از جمله ی این ولسوالی ها (تنها ولسوالی یمگان در کنترول طالبان است و در مناطق دور افتاده ولسوالی های (ورودج، جرم، راغستان، کوهستان، تکاب یفتل بالا و پایین، خاش، واخان و خواهان) حضور دارند اما حضور آنان موقتی و غیر دایمی می باشد.

    عوامل مهم منطقه‎یی جنگ در ولایت بدخشان کدام موارد است؟
    بدخشان گرچه از نگاه جغرافیایی از بزرگترین ولایت های کشور بحساب می آید و ساحات صعب العبور نیز دارد اما با آنهم به این دلیل جنگ در این ولایت ادامه دارد.

    موجودیت معادن (در ولایت بدخشان معادن زیادی طبیعی وجود دارد و طالبان همواره تلاش می کنند در این ولایت حضور داشته باشند و منابع طبیعی را در کنترول بیگیرند.
    موجودیت جغرافیای خوب (از نگاه جغرافیا و موقعیت ولایت بدخشان زمینه فعالیت طالبان را فراهم کرده و طالبان می خواهند از این مناطق پایگاه ساخته و بالای سایر ولایت حملات انجام دهد.
    همسرحد بودن (ولایت بدخشان با کشورهای تاجیکستان و چین هم سرحد است به احتمال زیاد طالبان می خواهند با حضور در این مناطق توجه جهانی و منطقوی را نیز کسب کند.

    رویدادهای مهم امنیتی بعد از امضای تفاهم نامه میان امریکا و طالبان کدام ها اند؟
    پس از امضای تفاهم نامه صلح افغانستان میان طالبان و امریکا بازهم رویدادهای مهم امنیتی در ولایت بدخشان صورت گرفته است که عمده ترین آن قرار ذیل اند.

    پس از این‌که طالبان بالای ولسوالی خاش حملات شان را آغاز کردند نیروهای امنیتی در برابر آنان مقاومت نشان دادند و قوماندان مزاری خاشی یکی از قوماندانی نیروهای محلی که می‌خواست در جنگ با طالبان برود در مسیر راه در منطقه چشمه سفیدار مربوط ولسوالی خاش با ماین جاسازی شده طالبان برخورد می‌کند که در نتیجه انفجار این ماین قوماندان مزاری خاشی با ۱۳ نفر از افرادش جان باختند. (17 جوزا سال 1399 خورشیدی)
    طالبان از چندین استقامت بالای ولسوالی نسی درواز حمله کردند که با مقاومت نیروهای امنیتی در حالت دفاع فعال قرار گرفته اند که در نتیجه ی درگیری 11 طالب بشمول مخدوم معراج قوماندان طالبان کشته و 8 تن دیگر انان بشمول جمعه خان ولسوال نام نهاد طالبان زخمی شدند و در این جریان این رویداد تلفات به نیروهای امنیتی وارد نشده است. (11 ثور سال 1399 خورشیدی)
    یک کمین توسط افراد مسلح ناشناس در ساحه توت بلاغ ولسوالی ارگو ولایت بدخشان در مسیر راه مجیب نام قوماندان مسلح غیر مسوول اجرا شده است که در نتیجه ی آن مجیب قوماندان با 3 نفر از افرادش کشته شدند. به گفته ی آقای روحانی در این منطقه طالبان حضور ندارند و به احتمال زیاد این درگیری به دلیل خصومت های شخصی بوده است. (24 جوزا سال 1399 خورشیدی)

    سطح فعالیت خدمات عامه (مراکز صحی و مرکز تعلیمی) چگونه است؟
    در ولایت بدخشان بیش از 660 مکتب دولتی وجود دارد که در این مکاتب بیش از 350 هزار شاگرد توسط نزدیک به 12 هزار معلم تدریس می شوند که حدود 50 درصد شاگردان را دختران تشکیل می دهد، مشکلات جدی در برابر ارائه خدمات تعلیمی وجود ندارد اما کمبود معلمین مسلکی و کمبود ساختمان معیاری از عمده ترین مشکلات معارف بدخشان است. (حدود 30 درصد مکتب ساختمان دارند) و (حدود2 هزار معلم مسلکی نیاز دارد)

    به دلیل اینکه اکثریت مناطق در ولسوالی های ولایت بدخشان کوهستانی می باشد، برای ارائه خدمات تعلیمی مشکلات بوجود می آید اما تاهنوز از بسته بودن و یا مسدود این مراکز گزارش ها وجود نداشته و به گونه منظم برای مردم این خدمات صورت می گیرد.

    در ولایت بدخشان نزدیک به 150 مرکز صحی دارد که برخی از این مراکز در ساحات که طالبان حضور دارند، هم فعالیت می کنند اما تاهنوز گزارش از بسته بدون کدام مرکز صحی در این ولایت منتشر شده است پس به گونه منظم برای مردم خدمات صحی ارائه می کند.

    اکثرآ خدمات صحی و تعلیمی در ولایت بدخشان منظم پیش می رود اما مشکلات دیگر وجود دارد که نگرانی را در میان مردم حتا در میان مقام های محلی بوجود آورده است که صعب العبور بودن مناطق می باشد که با مشکلات زیاد مواجه است.

    بدخشان از ولایت های کوهستانی می باشد و بعضی از ساحات آن در مناطق وجود دارد که رفت و آمد به دلیل وضعیت آب و هوا با مشکل مواجه بوده و خدمات تعلیمی و بخصوص صحی در آن منطق با مشکلات مواجه بوده است.

    گروه های فعال مسلح (طالبان، داعش، القاعده و غیره …) کدام ها اند؟
    براساس گزارش های نهادهای امنیتی در ولایت بدخشان گروه های فعال مسلح (طالبان، القاعده و افراد مسلح غیر مسوول) می باشند اما تاهنوز داعش به گونه رسمی فعالیت را آغاز نکرده اما نشانه های از فعالیت این گروه و سربازگیر آنان وجود دارد و هم چنان افراد مسلح غیر مسوول وابسته به جریان های مختلف سیاسی و جهادهای سابق بوده است.

    افراد مسلح غیر مسوول با دولت افغانستان در ولایت بدخشان نمی جنگند اما آنان از طرف قدرتمندان محلی، قوماندان جهانی و سایر احزاب و جریان های سیاسی که حمایت می شوند برای اهداف مشخص سیاسی و مالی مورد استفاده قرار می گیرند.