دطالبانو د تیارې دورې له بیرته راګرځیدو څخه د ښځو اندیښنه

apw woman photos.jpg

فریحه اختري


 


 


 


 


 


 


 


طالبانو د خپل حاکمیت په دوران کې له دین څخه د بنسټپاله تفسیر په کارولو سره، د ښځو مقام په ناسم ډول انځور کړی. په ټیټه کچه ژوند کول، د بشري حقونو تر پښو لاندې کول او د منځنیو پیړیو تیاره دورې ته بیرته راګرځیدل، په افغانستان کی د طالبانو د حاکمیت د تورې دورې ښکاره بیلګې بلل کیږي. افغانو میرمنو د طالبانو د حاکمیت پر مهال خپل لومړني انساني حقونه له لاسه ورکړل، د ښځو مقام د یوه خپلواک انسان په توګه تر پښو لاندې شو او میرمنې د دوهم جنس په توګه د نارینه وو د مالکیت او واک تر چتر لاندې شپې او ورځې تیرې کړې. همدارنګه د طالبانو د اسلامي امارت د حاکمیت په دوران کې افغانو میرمنو خپل ټول هغه بنسټیز حقونه او خپلواکي چې له پخوانیو رژیمونو سره یې په مبارزه کې ترلاسه کړي ول، له لاسه ورکړل.     
د طالبانو په دوران کې د افغانو میرمنو د کړکیچن ژوند انځور لاتر اوسه هم د دې هیواد د کړیدلو میرمنو په ذهن کې شتون لري. طالبانو د دې دریځ په غوره کولو سره چې ښځې يې څنډې ته کړې او پرته له هر ډول قید او شرط څخه یې نوموړې وټکولې، په حقیقت کې د افغانو میرمنو پر وړاندې تر ټولو ستره جفا او خیانت ترسره کړی دی. او د حکومتي امکاناتو او دیني ارشاداتو په ګټه اخیستنې سره پر دې وتوانیدل چې افغان میرمنې له خپلو حقونو بې برخې کړي او هغوی وټکوي. همدارنګه داسې موارد هم ترسترګو شوي چې پرته د باصلاحیته محکمې له حکم څخه ‎ښځې د کوچنیو انساني تیروتنو په خاطر په عام مظهر کې ووژل شي.  
د طالبانو د حاکمتي په دوره کې ښځې په ټولنه کې له حضور څخه منع شوې او په کورونو کی زنداني شوې، د نوموړو لپاره په حکومت کې ځای نه وه او هغوی دا حق نه درلود چې ښوونځي ته ولاړې شي او خپلو زده کړو ته دوام ورکړي او یا هم پرته له شرعي محرم څخه له خپلو کورونو څخه بهر شي. همدارنګه له ښځو د حجاب د انتخاب حق هم واخیستل شو او آن کله به چې د نوموړو غژ له کور څخه بهر واوریدل شو، نو د طالبانو د چارواکو له لورې به د کیبل په واسطه وهل او ټکول کیدې.
د دا ډول ویره اچوونکی ژوند انځورول د یوه داسې نوي نسل لپاره چې د طالبانو له حاکمیت څخه وروسته رامنځته شوی، نه یواځې د تصور وړ ندی، بلکه د نوموړو په زړونو کې لازیاته ویره اچوي.  
د نړیوال ملاتړ لرونکی اوسنی حکومت تر حاکمیت لاندې سیمو کې، نوی نسل تر یوه حده له لومړنیو حقونو او خپلواکیو څخه برخمن شوی دی. نجونې ښوونځي ته ځي او لوړې زده کړې کوي، میرمنې د کار او سفر حق لري، د یوه خپلواکه ژوند لپاره هڅې کوي، په دولتي ادارو کې د میرمنو شتون او ونډې تر بل هروخته پراختیا موندلی او نوموړې د برابري او خپلواکي لپاره مبارزه کوي.
دا په داسې حال کې ده چې طالبانو د خپلو تر کنټرول لاندې سیمو کې لاتر اوسه د ښځو پر وړاندې په خپلو پخوانیو کړنلارو کې هیڅ دول بدلون ندی راوړی.
د سولې د خبرو اترو په درشل کې او دا چې طالبان به په قدرت کې شریک شي، د ځوان نسل په منځ کې دا اندیښنې زیاته شوې چې ګواکی نوموړې به د طالبانو د حاکمیت پر مهال د ښځو له ورته برخه لیک سره مخ شي. همداراز دا اندیښنه هم شتون لري چې آیا د طالبانو ارتجاعي ډله به له دې وړتیا څخه برخمنه وي چې په هیواد کښې د ښځو د نوی ژوند له شرایطو او آرمانو سره چې نوموړو یې په لاره کې کلونه مبارزه کړې، هوکړه وکړي یا نه. او یا دا چې طالبان څرنګه کولای شي چې د ښځو د مشروع او انساني غوښتنو پر وړاندې هوکړه وکړي او یا هم دا چې آیا داسې ډاډ او تضمین شتون لري چې طالبان بیاځلي د وهلو ټکولو، کیبل او وژنو کړنلارو ته مخه نکړي.  
سوله او هراړخیزه سوکالۍ د افغانانو له سترو آرمانونو څخه بلل کیږي. د تیرو لسیزو په جګړو کې افغانو میرمنو تر ټولو زیات تاوان ګاللی دی او د ستونزو دروند بار د نوموړو پر اوږو ایښودل شوی دی. د طالبان د حاکمیت له تیارې دورې څخه وروسته، د کلونو په اوږدو کې، لاهم د نوموړو تر حاکمیت لاندې سیمو کې د ښځو حقونه تر پښو لاندې کیږي او د طالبانو مرتجع ځواکونه لاهم له ښځو قرباني اخلي. په ځینو مواردو کې مو ولیدل چې د ښځو د صحرایي محکمې انځورنو خپاره شول او همدارنګه د نوموړو د حاکمیت په سیمو کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي پیښې پرته له دې چې د رسنیو له لورې خپرې شي، پټې پاتې کیږي.  
نن افغانی میرمنې له پراخو اندیښنو سره مخ دي. نوموړې نور نشي کولای د جګړې او تاوتریخوالي دوام وزغمي او نه هم دې ته چمتو دي چې انساني حقونه او خپلواکي یې د طالبانو له لورې قرباني شي.
افغانو میرمنو د ټولنې د ټولو سختو او سنتي شرایط په منلو سره، د برابري، د زده کړې د حق، د حجاب د انتخاب د حق، د ماشومانو د سرپرستي د حق، د طلاق دحق، د جنین د سقط د حق او د خپلواکه ژوند د حق په لاره کې خپلو مبارزو او سرښندنو ته دوام ورکوي او نور نه غواړي د قربانیانو په توګه د نوموړو انساني حقونو د سولې په خبرو اترو کې د طالباني تفکر په ګټه له پامه وغورځول شي.
طالبانو د تیرو دوه لسیزو په دوران کې د ظالمانه تاریخ او کړنلارو په لرلو سره، د هیواد وګړي په بیوزلۍ او بدبختۍ کې ساتلي او په بیلابیلو ډولونو یې په قتل رسولې دي او د هغوی انساني حقونه یې تر پښو لاندې کړي. یادې ډلې د ښځو پر وړاندې نه بښونکی تاوتریخوالی ترسره کړی. اوس د خپلو سترو تیروتنو د جبران لپاره د نوموړې ډلې د مشرانو وار دی چې دی سولې او خوندي ژوند لاره غوره کړي او د افغانانو د راتلونکي ژوند په هکله خپل نیت څرګند کړي او دې ته اجازه ورنکړي چې د پخوا په څیر د هیوادوالو انساني او انفرادي حقونو او خپلواکي د تاوتریخوالي قرباني شي.