د وردګ ولایت اړوند معلومات

د ميدان وردګو ولايت پېژندنه


ميدان وردګ د طول البلد په ( ۶۸.۸۶۳۸۳ ) درجو، د عرض البلدپه ۳۴.۳۹۴۵۸ درجو کې موقعيت لري،د بحر له سطحې ۲۲۱۰ متره لوړ  دی. نفوس يې شاوخوا يوميليون تنه  اټکل شوى،خو بايد وويل شي چې دغه شمېر وروستى او ډيرکره نه دى .
د ميدان وردګو ولايت د هېواد د مرکزي ولايتونو په ډله کې دى ، په ولايتي کچه په درېيمه درجه ولايتونو کې حسابيږي او مرکز يې (ميدان ښار) د کابل ښار سوېل لوېديځ لورته په شاوخوا ٣٥ كېلومترۍ كې پروت دی.
د ميدان وردګو ولايت ختيځ ته لوګر او کابل ، لوېديځ ته يې باميان ، سوېل لوېديځ او سوېل ته يې غزني موقعيت لري ، شمال لوېديځ ته يې هم باميان او شمال ته يې پروان ولايت موقعيت  لري . د دغه ولايت ټول مساحت ( ۱۰۹۱۲ ) کيلومتره مربع ته رسيږي .
په ميدان وردګو ولايت کې ټول ټال  ۴۷ ملکي اونظامي ادارې شتون لري ، چې  ټولې فعاله   دي .
دغه ولايت په ۱۳۴۳ لمريز كال كې د ځانګړي ولايت په توګه منل شوى او د کابل –هرات او کابل – باميانو لويې لارې ورڅخه  تېرې شوې دي .  
په پسرلي او دوبي کې يې هوا معتدله خو منى او ژمى يې هوا ډېر سړه وي او د ژمي پرمهال په کې ډېره واوره ورېږي  او د هېواد په سړو سيمو کې شمېرل کېږي. 
ولسوالۍ :
 ميدان ښار ددغه ولايت مرکز او سيداباد، جغتو ، چک ، دايميرداد (جلګه ) نرخ ، جلريز ، بهسود مرکز  او  لومړۍ حصه يې ولسوالۍ دي .  
پوهنه:
 په ميدان وردګو کې ٤٥٠ښوونځيو او تعليمي مرکزونو کې ١٧٢٨٩٢زره نجونې او هلکان په زده کړو بوخت دي، چې له دې ډلې يې ٤٤٧٩١نجونې دي .
چې په دې مرکزونو کې لېسې ، منځني او لومړني ښوونځي ، دارالحفاظونه،مدرسې  دارالمعليمينونه ، دارالعلومونه  او تخنيکي ښوونځي موجود دي ، چې   د (۴٧٢٩ ) تنو استادانو له  خوا ورته تدريس کيږي.
ددغه ولايت ٢٣١ ښوونځي ودانۍ نلري ، چې د پوهنې وزارت له خوا يې د جوړېدو ژمنه شوې ده . 
په دغه ولايت کې ټول ښوونځي پرانيستي دي، خو يواځې په چک کې يو دارالعلوم د وسله والو طالبانو له خوا تړل شوى دى، دغه راز کله کله د ناپېژانده وسله والو له خوا د نجونو د زده کړو پروړاندې ګواښونه پيدا کيږي ، چې بيا د سيمو د مخورو په هڅو ورته د حل لاره لټول کيږي .
دغه ولايت ته دولتي  پوهنتون هم منظور شوى ، خو لا تراوسه پورې يې په فعاليت پيل نه دى کړى ، دغه راز درې خصوصي ښوونځي او د تابش په نامه  يو خصوصي پوهنتون هم په فعاليت بوخت دى ، همدارنګه په دې وروستيو کې ددغه ولايت دچک ولسوالى د تخنيک انسټيټيوټ په ١٢ بېلابېلو څانګو او دټوپ دحسابدارۍ انسټيټيوټونه  هم دپوهنې وزارت له خوا فعال شوي ، چې دوه کلنې مسلکي زده کړې په کې کېږي .
کرنه او مالداري:
ددغه ولايت ډير وګړي په کرنيزو چارو بوخت دي او زياتره کورنۍ خپل ژوند له دې لارې تامينوي .
ددغه ولايت کرنيزه ځمکه  ( ۴۳۹۲۱.۴ ) هکتاره ښودل شوې ده ، چې  له دې جملې (۳۲۶۹۱ ) هکتاره يې ابي ، (۱۱۱۲۰ ) هکتاره للمي او ( ۱۱۰.۴ ) هکتاره دولتي  ځمکه ده. په منځنۍ ډول ددې ولايت د ابي ځمکې (۱۰۹۸۰ ) هکتاره باغونو نيولې ده.
او کېداى شي چې دا شمېر تر دې هم زيات وي، د ځينو سروې ګانو له مخې، شاوخوا ( ۱۰۷۶۴۱ ) تنه په دې ولايت کې د بزګرۍ په چارو بوخت دي.
د ياد ولايت ځمکې له سيندونو، کاريزونو، چينو او د ژورو څاګانو له لارې اوبه کيږي.
په دغه ولايت کې د هېواد په کچه زياتې مڼې کيږي ،چې د هېواد له  بېلابېلو ولايتونوسربېره يو شمېر هېوادونو ته لکه پاکستان ، هند ، عربي متحده امارات،سعودي عربستان  او د منځنۍ اسيا ځينو هېوادونو ته صادريږي  .
ددغه ولايت جورسې ، مارلينګ،بيروتۍ او ژېړې مڼې ډيرې مشهورې دې ، دغه راز  څو ډوله نورې مڼې او زردالو ، کيلاس ، شفتالو بادام ، چهارمغز  او نورې ميوې هم  په دغه ولايت کې پرېمانه کيږي او د هېواد يو شمېر ښارونو ته د پلور لپاره وړاندې کيږي ، خو کروندګر يې د پلور له بازار څخه خوښ نه دي .
  غنم، کچالو، جوار، لوبيا، مۍ، پياز او نور حبوبات يې له نورو کرنيزو توکو څخه دي ، چې ددغه ولايت په بېلابېلو سيمو کې کرل کيږي .
که څه هم ددغه ولايت کرنيز حاصلات هر کال د بدلون په حال کې دي ، خو بيا هم  ځينې سرچينې يې په اوسط ډول د مڼو کلنى عايد  ( ۱۲۲۹۷۶ ) ټنو ، دکچالو کلنى عايد يې (۹۱۵۳۴ ) ټنه او د غنمو کلنى عايد يې (۴۱۱۴۷.۵ ټنه کيږي. ددې ولايت ځنګلي ساحه معمولا غرنيو بادامو پوښلې ، چې (۶۰۰ ) هکتاره يې يواځې د نرخ او جلريز اړوند ده. همدارنګه د علفچر ساحه يې ( ۱۷۶۵۴۵ هکتاره ده ، چې زياته برخه يې د بهسودو په لومړۍ برخه او مرکزي برخه پورې اړوند ده.
دغه راز په دغه ولايت کې يو شمېر خلک د شاتو د مچيو فارمونه هم لري او له دغې لارې يوه اندازه عوايد ترلاسه کوي .دغه ډول ددې ولايت ډيرى خلک د څارويو په ساتنه  او پالنه  بوخت دي  او مالداري يې د عوايدو مهمه سرچينه ده .


سياسي فعالان :


عبدلکريم خرم
محمد زبیر شفيقي
محمد سردار روشن
وحيدالله کلیمزی
خان محمد وردګ
خبريالان


حاجي نجیب الله فکرمن، پرویز شیرزی،  محمدعمرنجاتمل، حکمت الله الیاس، محمدحامد علمي،  امان الله نصرت،  عبدالوحید عاطف،  حکمت الله نعیمي،  محمدعمرنجاتمل
مدني فعالان:
  


عبدالمتین معین زاده،  


نجی الله سمون،


 زین الله زرین، وحیدالله


د جګړې لامل:


میدان وردګ چې د هيواد له مرکزي ولايتونو څخه دی، وسله وال وخت ناوخته په دولتي هدفونو باندې بريدونه کوي، د کابل کندهار د لویې لارې په اوږدو کې دولتي کاروانونه په نښه کوي، ددې لپاره وسله وال هلته خپل حضور غښتلی کوي.
وسله والې ډلې: دلته ميدان وردګو کې هم يواځې طالبان دي، چې د ميدان وردګو ولايت په ټولو ولسواليو کې شتون لري، امنيتي ځواکونو سره وخت ناوخته جګړې کوي.
د حکومت حاکميت  ټولې ولسواليو کې د حکومت حاکميت شته، خو شاوخوا کليو او منطقو کې وسله وال پراخ نفوذ لري. 


د سولې له تړون وروسته او مخکې پېښې: داسې لويې پېښې شوې نه دي، د ماينونو چاودنې، د برېښنا ستنو الوزول، دولتي تاسیساتو بريدونه کېږي. 


روغتيا: د روغتيا په برخه کې خلک له خدماتو رضايت لري، چې دلته په وردګو ولايت کې ټول روغتيايي سکتور د سوېډن کمېټې له لوري ترسره کېږي او ټولو سیمو ته يې کافي خدمات رسولي دي.