معلمات در مورد ولایت تخار

معلومات در باره ولایت تخار – شمال شرق افغانستان


 


 



  • معلومات عمومی (جغرافیه، موقعیت، اقوام و تاریخ گذشته) در ولایت تخار چگونه است؟


 


ولایت تخار از جمله ی ولایات زراعتی و سرسبز در شمال شرق کشور بوده که در 400 کیلومتری کابل و به طرف شمال شرق با ولایت (بدخشان) به طرف غرب با ولایت (کندز) به طرف جنوب با ولایت (بغلان) و به طرف شمال با کشور تاجیکستان موقعیت دارد.


 


مساحت تخار بیش از 124 هزار کیلومتر تخمین زده شده است که براساس آمار تخمینی حدود یک میلیون و نیم میلیون نفر می باشد که اقوام مختلف مانند (ازبیک، تاجیک، پشتون و هزاره) زندگی می کنند که بیشترین ساکنین این ولایت را ازبیک ها تشکیل می دهد.


 


جغرافیه نگاران یونانی (استرابون) و (بطلیموس) در آثار شان در تقریباً ۲۳۰۰ سال قبل از امروز از اسکندریهٔ آمو دریا یا اسکندریهٔ اوکسیانا خبر داده بودند. اما تا این اواخر معلوم نبود که این شهر افسانوی اسکندر مقدونی درخاک کدام یک از کشورهای آسیا مدفون و گمنام مانده‌ است.


 


سال‌ ها بود که باستانشناسان و مورخین جهان بخصوص اروپایی ‌ها به جستجوی رد پای سپاهیان اسکندر در شرق بر آمده بودند. تا اینکه راز بزرگی برملا شد و شهر معمایی اسکندر در شرق یا همان اسکندریهٔ آمودریا در ناحیه شمال شرق افغانستان (تخار) امروزی از زیرگرد قرون متمادی نمایان گردید که با کشف آن معماهای زیاد تاریخی و باستان شناسی حل و پرتو جدیدی بر زوایای تاریک تاریخ میهن معمر و مدنیت پرورما – افغانستان عزیز افگنده شد.


 


ساحهٔ باستانی (اسکندریهٔ آمودریا) در قریه کوچکی که به نام آی خانم شهرت دارد واقع گردیده که در ارتباط به آن باستان شناسان مربوط نام آن شهر یونان و باختری یا آن اسکندریه آمو دریا را- آی خانم- یعنی ساحهٔ باستانی آی خانم گذاشتند.


 


مردم محل از قدیم بقایای ساختمان‌ های تاریخی برج و پاره و اشکال دیگر هندسی معماری فرورفته در خاک و گل را در رأس دلتای متشکله از تقاطع دو دریای آمو و کوکچه می ‌شناختند که در ارتباط به آن افسانه ‌ها و قصه‌ های جالبی نسل به نسل زبان به زبان در میان آن‌ ها انتقال یافته بود که همه و همه قدامت و اهمیت تاریخی این مخروبهٔ متروک را حکایت می ‌نمود.


 


ساحهٔ تاریخی آی خانم در ولسوالی دشت قلعه در تقاطع دو دریای آمو و کوکچه موقعیت دارد. آی خانم، ملکهٔ دوران یونان باختر بود که در منطقه سلطنت می‌کرد.


 


شهر تالقان مرکز ولایت تخار است.


 


 



  • وضعیت سیاسی، اقتصادی و امنیتی فعلی در ولایت تخار چگونه است؟


 


در ولایت تخار احزاب مختلف فعالیت های کم و بیش دارد اما حزب جنبش و حزب جمعیت از دو حزب قدرتمند در این ولایت گفته می شود که همواره کوشش می کنند تا قدرت نمایی کنند.


 


در سال های نخست دوران حکومت جدید این دو حزب میان شان اختلافات بسیار وسیع داشته اند که وضعیت سیاسی را در این ولایت با مشکلات مواجه ساخته بود اما حالا این اختلاف حل شده است.


 


اکثریت مردم و نهادهای غیر دولتی از حکومت محلی حمایت و پشتیبانی می کنند اما اگر تصمیم گیرهای حکومت مطابق میل احزاب سیاسی بخصوص جنبش و جمعیت نباشد، بازهم چالش سازد.


 


گرچه ولایت تخار بندر تجارتی آی خانم (سرحد مشترک میان تخار و تاجیکستان) و دریا آمو و کوکچه در این ولایت موقعیت دارد که روی وضعیت اقتصادی ولایت تخار تاثیر می گذارد اما اگر سرمایه گذاری درست شود.


 


فعلا حکومت افغانستان جز استحکامات و تدابیر برای حفاظت از این دریا ها دیگر کارهای بنیادی مانند بندر آب گردان و یا هم پروژه های دیگر که بالای اقتصاد مردم تاثیر بگذارد انجام نداده است.


 


چون مردم زراعت پیشه و مالدار هستند که اگر این کار و بار شان خوب باشد وضعیت اقتصادی انان نیز خوب می باشد اما اگر فعالیت های زراعتی و مالداری کاهش پیدا کند وضعیت اقتصادی آنان هم با رکود مواجه می شود.


 


در تخار فابریکات کلان که بتواند زمینه کار را برای زیادی از مردم فراهم کند و هم چنان در تولیدات وطن تاثیرات مثبت و چشم گیری داشته باشد وجود ندارد.


 


وضعیت امنیتی در ولایت تخار نسبت به سایر ولایت های شمال شرق بهتر است اما بازهم تهدیدات امنیتی در شماری از ولسوالی های این ولایت وجود دارد و این امر سبب نگرانی مردم هم چنان شده است.


 


 



  • اشخاص مطرح سیاسی، خبرنگاران و فعالان مدنی در ولایت تخار کی ها اند؟


 



  1. عرفان بزرگر خبرنگار

  2. شفیق پویا خبرنگار 

  3. سید وحیدالله حقیق فعال مدنی

  4. عبدالصمد حکیمی فعال مدنی

  5. فضل الله مجددی فعال سیاسی

  6. نصرت الله فتح استاد دانشگاه و فعال سیاسی

  7. وفی الله رحمانی رییس شورای ولایتی تخار

  8. محمد حسین حنیف عضو شورای ولایتی تخار

  9. محمد اعظیم افضلی عضو شورای ولایتی تخار

  10. خلیل اسیر سخنگوی قوماندانی امنیه ولایت تخار


 


 



  • رویدادهای مهم امنیتی در سالیان گذشته در ولایت تخار کدام ها اند؟


 


در حالی که تخار از ولایت های نسبتآ امن در شمال شرق کشور بحساب می آید اما با انهم برخی از رویدادهای مهم امنیتی در سالیان گذشته صورت گرفته است.


 



  • انفجار در یک کمپاین انتخاباتی (در کمپاین انتخاباتی نظیفه یوسفی بیک در ولسوالی رستاق ولایت تخار بیش از 15 نفر کشته و 35 نفر ملکی زخمی شدند) سال 1397 خورشیدی

  • تصرف بندر آی خانم (بندر تجارتی آی خانم در ولسوالی دشت قلعه ولایت تخار قرار دارد که طالبان در یک حمله تهاجمی این بندر را تصرف کردند) سال 1397 خورشیدی 

  • سقوط دو ولسوالی (طالبان در حمله ی تهاجمی ولسوالی های ینگی قلعه و درقد ولایت تخار را تصرف کرده و کنترول آن را بدست گرفتند) سال 1398 خورشیدی






 



  • حاکمیت دولت و حاکمیت طالبان در ولایت تخار چگونه می باشد؟


 


ولایت تخار از ولایت های نسبتآ آرام در شمال شرق کشور به حساب می آید اما بازهم درگیرهای نظامی و جنگ میان طالبان و گروه طالبان صورت می گیرد.


 


در این ولایت 16 ولسوالی و شهر تالقان قرار دارد که از میان 6 ولسوالی آن تحت تهدیدات بلند امنیتی قرار دارد و سایر ولسوالی ها مشکلات زیادی امنیتی ندارد اما گاهی اوقات طالبان تحرکات خفیف را در بخش های از این ولسوالی هم چنان انجام می دهد.


 


گفته شده است که بیش از 70 درصد خاک ولایت تخار در کنترول دولت و بیش از 30 درصد آن در کنترول گروه طالبان می باشد اما این وضعیت تغییر پذیر است.


 


 



  •  ولایت تخار چند ولسوالی دارد و ولسوالی های نا امن آن کدام ها اند؟


 


ولایت تخار دارای 16 ولسوالی می باشند که این ولسوالی ها شامل (ورسج، فرخار، کلفگان، خواجه غار، خواجه بهاوالدین، بهارک، هزار سمچ، دشت قلعه، ینگی قلعه، چاه آب، رستاق، بنگی، اشکمش، چال، نمک آب و درقد) می باشند.


 


از جمله ی 16 ولسوالی ولایت تخار ولسوالی های (بهارک، خواجه غار، خواجه بهاوالدین، دشت قلعه، ینگی قلعه، چاه آب و اشکمش) تهدیدات بلند امنیتی دارد که طالبان در بخش های از آنان فعالیت گسترده و وسیع دارند و هر ازگاهی با نیروهای امنیتی درگیر می شوند.


 



  1. عوامل مهم منطقه‎یی جنگ در ولایت تخار چی است؟


گرچی ولایت تخار از ولایت های درجه دوم در شمال شرق کشور است اما با آنهم به دلیل مختلف جنگ در این ولایت جریان دارد که عمده ترین آن قرار ذیل اند.


 



  • قاچاق مواد مخدر (تخار موقعیت خوبی برای وصل ولایت های مختلف در شمال شرق دارد از این رو طالبان می خواهند که قاچاق مواد مخدر را نیز انجام دهند که بیشتر آن از ساحه ماورای کوکچه صورت می گیرد.)

  • جمع آوری حشر و ذکات (بیشتر مردم ولایت تخار زراعت پیشه و مالدار هستند و طالبان از اینطریق حشر و ذکات جمع آوری می کنند و افراد شان را تمویل می نمایند.)

  • موقعیت جغرافیایی و استراتیژیک (تخار سرحد مشترک با کشور تاجیکستان و نیز ولایت های شمال شرق و شاهراه عمومی دارد که این مسئله هم به علاقه طالبان برای جنگ گفته شده است.) 

  • موجودیت بندر تجارتی (بندر تجارتی آی خانم در ولسوالی دشت قلعه ولایت تخار وجود دارد که افغانستان را با تاجیکستان وصل می سازد از این رو طالبان تلاش می کنند که کنترول این بندر را نیز بدست داشته باشند)


 


 



  • رویدادهای امنیتی بعد از امضای تفاهم نامه میان امریکا و طالبان در ولایت تخار کدام ها اند؟


 


پس از امضای تفاهم صلح افغانستان میان امریکا و طالبان رویدادهای مهم امنیتی در ولایت تخار صورت گرفته است که برخی آنان قرار ذیل اند.


 



  • عملیات مشترک نیروهای امنیتی و دفاعی در بخش های از ولسوالی نمک آب ولایت تخار بالای یک پایگاه نظامی طالبان انجام شده است که ملا شریف قوماندان طالبان با 2 نفر از محافظ اش کشته و 4 طالب دیگر زخمی شدند. (2 ثور سال 1399 خورشیدی)

  • دفتر مطبوعاتی قوماندانی امنیه ولایت کندز در خبرنامه ای اعلام کرد که طالبان بالای پوسته های امنیتی پولیس محلی حمله کردند که با مقاومت نیروهای امنیتی در حالت دفاع فعال قرار گرفته اند که در نتیجه ی درگیری 4 پولیس محلی جان باخته و 4 پولیس محلی دیگر زخمی شدند و هم چنان 3 طالب کشته و 2 طالب دیگر در این رویداد زخم برداشته اند. (24 ثور سال 1399 خورشیدی)

  • پس از این‌که طالبان حملات تهاجمی شان را بالای بخش‌های از قریه مشتاق ولسوالی فرخار ولایت تخار برای جمع آوری حشر و ذکات انجام دادند؛ نیروهای امنیتی عملیات نظامی مشترک را آغاز کردند. سید معراج الدین سادات قوماندان امنیه ولایت تخار می‌گوید که در جریان این عملیات ۱۵ طالب کشته، ۵ طالب دیگر زخمی و ۶ طالب اسیر شدند و هم چنان در این عملیات به نیروهای امنیتی تلفات وارد نشده است. (23 جوزا سال 1399 خورشیدی)


 


 



  • سطح فعالیت خدمات عامه (مراکز درمانی و مراکز تعلیمی) در ولایت تخار چگونه است؟


 


در ولایت تخار بیش از 600 باب مکتب وجود دارد که در آن بیش از 340 هزار شاگرد (40 درصد آنان را دختران تشکیل می دهند) مشغشول آموزش هستند که برخی از این مکاتب در ساحات طالبان هم چنان وجود دارد اما تاهنوز طالبان مانع جدی آن نشده است.


 


گرچی مشکلات دیگر در برابر ارائه خدمات تعلیمی و آموزشی در ولایت تخار وجود دارد اما با آنهم وضعیت معارف در این ولایت بهتر است و تعلیمات به گونه منظم پیش می رود.


 


تاهنوز گزارش از بسته بودن مکاتب در ولایت تخار منتشر نشده است که به دلیل مشکلات امنیتی مسدود بوده باشد.


 


در ولایت تخار نزدیک به 80 مرکز صحی وجود دارد که برخی از آنان در ساحات قرار دارد که مورد تهدیدات بلند امنیتی می باشد اما به گونه منظم به فعالیت های شان ادامه می دهد.


 


گرچه وضعیت صحی در این ولایت بهتر است اما بازهم برخی از گزارشات وجود دارد که تعدادی از  داکتران و کارمندان صحی توسط طالبان در سال های گذشته ربوده شده است اما حالا وضعیت ارائه خدمات صحی در این ولایت نسبت به سال های گذشته بهتر شده است.


 


 



  • گروه های فعال مسلح (طالبان، داعش، القاعده و غیره …) در تخار کدام ها اند؟


 


در ولایت تخار در سال های گذشته گروه های مختلف در برابر دولت افغانستان می جنگیدند اما حالا تنها طالبان در این ولایت فعال است و دست به فعالیت علیه دولت می زنند.


 


اما افراد مسلح غیر مسوول که وابسته به گروه ها و احزاب سیاسی می باشند نیز وجود دارد که از آنان افراد قدرتمند، با نفوذ محلی و جریان های سیاسی برای اهداف مشخص و منفعت شان استفاده می کنند ولی این گروه ها علیه دولت نمی جنگند.