غزنی ولایت اړوند معلومات

دغزني ولايت پېژندنه


غزني د افغانستان يو له مهمو او مرکزي ولايتونو شمېرل کېږي. دغه ولايت د هېواد په دويمه درجه ولايتونو کې راځي او د خورا ډېرو لرغونو ابدو لرونکى او غني تاريخي مخينه لري. غزني ولايت د جغرافيايي موقعيت له پلوه د شمال عرض البلد په ۳۳درجو او ۳۳ دقيقو، همدارنګه د ختيځ طول البلد په ۶۸ درجو او ۲۵ دقيقو كې پروت دى.
غزني ښار له کابل نه په ١٤٥ کيلومترۍ کې د کابل-کندهار د لويې لارې پر سر پروت دى. د دغه ولايت شمال ته د ميدان وردګو او باميان ولايتونه، ختيځ ته يې د پكتيا، پكتيكا او لوګر ولايتونه، سوېل ته يې د زابل او لوېديځ ته يې د اروزګان او زابل ولايتونه پراته دي.
د دغه ولايت پراخوالى ۳۲۷۹۷ كيلومتره مربع ښودل شوى، د وګړو شمېر يې د ۱۹۷۸م كال د سرشمېرنې له مخې ۷۰۱۰۰۰ تنه، د ۱۹۹۹م كال د سر شمېرنې له مخې ۷۷۰۶۸۴ تنه او د ۱۳۷۹لمريز كال د احصايې له مخې ۹۶۵۵۷۲ تنه اټكل شوى دى.
غزني ولايت د اقليم له مخې په اوړي کې تود او په ژمي کې يې هوا ډېره سړېږي، په دغه موسم کې يې د حرارت درجه ان تر منفي ۲۰ -۳۰ پورې رسېږي، د ناور سيمه چې د ټول كال په اوږدو كې يې تودوخه د سانتي ګراد له +۲۰ درجو څخه نه لوړېږي، له خورا يخو سيمو څخه يې ګڼل كېږي.
د كال په اوږدو كې يې ۱۸۸ورځې نسبتاً ګرمې او د اكتوبر د مياشتې له ۱۲مې نېټې څخه د اپرېل تر لسمې پورې يې هوا سړه او باراني وي. غزني کې د كلني اورښت منځنۍ اندازه ۲۲۹۶ملي متره اټكل شوې او ځمكه يې د سمندر له سطحې څخه ۱۸۰۰متره لوړوالى لري.
ولسوالۍ:
غزني د اداري وېش له مخې د ١٨ ولسواليو درلودونکى ولايت دى چې عبارت دي له:
دغزني مرکز ، اندړ، مقر، قره باغ، ګيلان، واغظ، ګيرو، ده يک، ناور، جاغوري، مالستان، رشيدان، اب بند، خوګياڼي، ناوه، جغتو، زنخان، اجرستان او خواجه عمري.
د دغه ولايت اوسېدونکي له درېيو لويو قومونو پښتون، هزاره او تاجک څخه جوړ دي او له دې سره په څنګ کې نور واړه قومونه لکه بيات، سادات او سکان هم په دغه ولايت کې ژوند کوي او ډېرى ولسوالۍ يې پښتون مېشتې دي.


سياستوال: غزني ولايت مطرح سیاسي څېر انجنير احسان الله صديق، حاجي نادرخان ګېرووال، امان الله کامراني، عبدلقيوم سجادي، حميد الله سروري، هوسۍ اندړ، غلام فاروق حقيقي، عبدالجامع جامع عارف رحماني، هما سلطاني.
خبريالان : حبیب الرحمن تاثير، مجيدژړاند، اسدالله بلهار جلالزی، سيف الله مفتون، رحمت الله مرجانخېل، رحمت الله نېکزاد، خديجه اشرفي، ارزو نېکزاد، تاج محمد سکندر، احسان الله کريمي. 


وسله والې ډلې: غزني په ټولو سیمو کې وسله وال طالبان پراخ حضور لري، خو کله، کله د داعش شپې پاڼو هم خلکو ته اندېښنې پيدا کړې دي.
د جګړې لامل: ستراتېژيک موقعيت له کبله جګړه پکې توده ده، ځکه چې تر ډېره غزني د مرکزي ولايتونو سره ګډه پوله لري او وسله وال له ياد ولايت څخه په ګټه اخيستنه په اسانۍ سره ځانونه نورو ولايتونو ته رسولی شي.
مدني فعالان: جمیل وقار، عبدالباري حميدي، انعام الله ګوهر، سلام افغان، نیازمحمد اميري، عمر عيان، عبدالباري حميدي، مرتضی وردګ، عصمت تره کی، نېکزاد کټوازی
د وسله والو ترحاکميت لاندې سیمې:
ګېرو، واغظ، اندړ، اجرستان، خوګياڼي، زنخان، ناوه ولسوالي د وسله والو تر حاکميت لاندې دي، خو په نورو سیمو کې هم وسله وال زیات حاکميت لري.
له امريکا سره تر تړون مخکې او وروسته لويې پېښې: تر تړون مخکې د غزني ښار سقوط کېدل او له تړون نه وروسته، د می میاشتې پر اتلسمه نېټه موټر بم بريد وو، چې طالبانو کړی وو.
پوهنه:
غزني که څه هم مخکې د هېواد د نورو ځينو ولايتونو په کچه د پوهنې په برخه مخکښ و، خو ورستيو څو لسيزو جګړو د دغه ولايت ښوونې او روزنې ته هم زيان اړولى او په ډېرى ولسواليو کې يې تر ډېره ښوونځي وتړل شول او څو دورې هلکان او خلک يې له تعليمه پاتې شول.
په ټول غزني ولايت کي د انسټيټيوټ او دارالمعلمين په ګډون ټولټال ۶۳۵ بېلابېل ښوونځي شته، چې ۴۷۴۷ ښوونکي لري، په کې تر۲۴۵۹۸۶ زده کوونکي پر زده کړو بوخت دي، چې ٤٥ سلنه يې نجونې جوړوي.
د غزني پوهنتون په ۱۳۸۷ لمريزکال کې جوړ او اوس مهال څلور، د ښوونې او روزنې، شرعياتو، اقتصاد او کرنې پوهنځې لري، چې په کې ۱۵۰۰ محصلين زده کړې کوي، له دې ډلې ۲۰۰ يې نجونې دي.
روغتيا: 


په ډېری ولسواليو کې روغتيا متوازن خدمتونه نشته، تر ډېره پورې د ولسواليو اوسېدونکي له روغتيايي خدماتو شکايت لري او وايي، چې روغتيايي خدمتونو ته هيڅ لاسرسی نه لري.